เครื่องมือวัดการไหลแบบอัลตราโซนิกชนิดการเลื่อนความถี่แบบดอปเปลอร์ (doppler frequency shift ultrasonic flow meter) การวัดการไหล (flow measurement) ด้วยเครื่องมือวัด (instrument) ชนิดนี้ อาศัยผลจากการเลื่อนความถี่ระหว่างตัวรับและตัวกำเนิดความถี่ โดยทั่วไปเมื่อกำหนดให้ตัวกำเนิดความถี่อยู่กับที่และให้ตัวรับเคลื่อนที่ห่างออกไป พบว่า ความถี่ที่ตัวรับรับได้เปลี่ยนแปลงตามระยะทาง ในทางกลับกันเมื่อกำหนดให้แหล่งกำเนิดความถี่เคลื่อนที่และให้ตัวรับความถี่อยู่กับที่ จะเกิดปรากฎการณ์ที่เรียกว่า ปรากฏการณ์ดอปเปลอร์ (doppler effect) ขึ้น ซึ่งเป็นปรากฏการณ์ที่แสดงความสัมพันธ์ระหว่างความเร็วจากการเคลื่อนที่ของแหล่งกำเนิดความถี่และการเลื่อนความถี่ (frequency shift)

เครื่องมือวัดการไหลชนิดนี้เหมาะสำหรับวัดการไหลของเหลวที่มีสารแขวนลอยปะปนอยู่ด้วย ทำงานโดยอาศัยหลักการสะท้อนกลับของคลื่นความถี่เหนือเสียงเมื่อส่งไปกระทบกับอนุภาคของสารแขวนลอยที่ปะปนมากับของเหลว ซึ่งความเร็วของอนุภาคที่อยู่ในของไหลเท่ากับความเร็วของของไหล เมื่ออนุภาคสารแขวนลอยได้รับความถี่จากแหล่งกำเนิด จะสะท้อนความถี่ไปยังตัวรับ โดยจะเกิดการเลื่อนความถี่ซึ่งแปรผันตรงกับความเร็วของของไหล ค่าการไหลที่วัดได้เป็นค่าอัตราการไหลเชิงปริมาตร (volume flow rate) โดยเซนเซอร์ชนิดใช้เสียง (ultrasonic sensor) นี้ตัวส่งและตัวรับอาจเป็นตัวเดียวกันหรือแยกติดตั้งตัวรับและตัวส่งสองด้านก็ได้ 

  เครื่องมือวัดการไหลแบบอัลตราโซนิกชนิดการเลื่อนความถี่แบบดอปเปลอร์

(ที่มา: นวภัทรา และ ทวีพล, 2555)

  การติดตั้งเเละการทำงานเครื่องมือวัดการไหลแบบอัลตราโซนิกชนิดการเลื่อนความถี่แบบดอปเปลอร์

(ที่มา: http://www.dynasonics.com/products/doppler2.php)

 ข้อดีของเครื่องมือวัดการไหลชนิดอัลตราโซนิก คือ ไม่มีอุปกรณ์ใดขวางกระแสของไหล จึงไม่มีค่าความดันสูญเสียจากเครื่องมือวัดเกิดขึ้น ให้ค่าความถูกต้อง (accuracy) ดี ตอบสนองต่อการวัดเร็ว สามารถใช้งานได้ย่าน (range) อุณหภูมิกว้าง สามารถติดตั้งเครื่องมือวัดประกบที่ผนังท่อได้โดยไม่ต้องหยุดการทำงาน โดยตำแหน่งที่ติดตั้งควรห่างจากปั๊มหรือแหล่งกำเนิดคลื่นความถี่ที่อาจทำให้เกิดสัญญาณรบกวนได้ และควรเลือกจุดวัดที่ไม่มีการกัดกร่อนของท่อ หรือมีสนิมเกาะอยู่บริเวณผิวท่อ ซึ่งจะผลต่อการส่งคลื่นความถี่ จึงควรทำความสะอาดผิวท่อก่อนการวัด สำหรับท่อบางประเภทที่มีการเคลือบสี หรือทาสีที่ผิวท่อ ความหนาดังกล่าวอาจส่งผลให้คลื่นเสียงส่งผ่านท่อได้ยากขึ้น กรณีนี้ถ้าไม่สามารถระบุชนิดของสีที่เคลือบท่อ และความหนาของสีได้ อาจใช้วิธีการขัดท่อก่อนการวัด อย่างไรก็ตาม เครื่องมือวัดชนิดนี้มีราคาค่อนข้างแพงเมื่อเทียบกับเครื่องมือวัดการไหลชนิดอื่น 

ที่มา: การวัดและเครื่องมือวัด ประยุกต์ใช้ในอุตสาหกรรมอาหาร (นวภัทรา และ ทวีพล, 2555)

      : http://www.dynasonics.com/products/doppler2.php